Ana Sayfa Eğitim Eleştiri Nedir? Özellikleri Neler? Kısa Eleştiri Örneği

Eleştiri Nedir? Özellikleri Neler? Kısa Eleştiri Örneği

Eleştiri Nedir

Eleştiri; sanat eseri, kitap, film, dizi vs. her türlü yapıtın zayıf ve güçlü yönlerini, olumlu ve olumsuz yönlerini anlatan edebi metinlerdir. Eserlerle birlikte eserleri yazan kişiler de eleştirinin konusu olabilir. Eleştiri yazarlarına ise eleştirmen denmektedir.

Eleştirmenler bir eser ya da yazar hakkında değerlendirme yapıp onu her yönden değerlendiren kişilerdir. Edebiyatı ilgilendiren eleştiriler ise daha ziyade edebi eserler, sanat ve sanatçı çevresinde şekillenir. Bu çerçevede her türlü eser için insanlara bir şekilde yol gösteren ve kılavuzluk yapan kişidir eleştirmen.

Eleştiri yaparken temel amaç daha iyi eserler ortaya konmasını sağlamak ve toplumun yararına olan sanat anlayışına katkı sunmaktır. Bu çerçevede özellikle yeni yetişen sanatçılar için yapılan yapıcı eleştiriler sanat zenginliği oluşmasında önem taşır. Yine alelade yazılan veya yapılan bir eseri de hiçbir şekilde müsamaha göstermeden eleştiri yoluyla sanat dışına çıkarmaktır.

Eleştiri yaparken ciddi bir şekilde gözlem ve inceleme yeteneğine ihtiyaç duyulur. Ayrıca eleştirisi yapılan eser veya sanatçı hakkında ve o sanat dalı hakkında birçok bilgiye sahip olmak gerekir. Eserin tanıtılmasıyla başlanan eleştiriler olumlu ve olumsuz yönler belirtilerek ve sonucunda da önerilerle tamamlanır.

Eleştiri Yazarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Eser istediğini tam anlamıyla karşıdakine yansıtabiliyor mu?
  • Eser karşıdakinde nasıl bir etki bırakmaktadır? Etkileyici midir?
  • Sanatçının eserdeki anlatma başarısı ve istediğini karşıdakine aktarma başarısı nasıldır?
  • Eserin başarılı veya başarısız olduğu noktalar nelerdir? Niçin başarılı veya başarısız olmuştur?
  • Sanatçı istediği duyguyu eserine yansıtabilmiş mi? Eser sanatçıyı tam olarak yansıtabilmiş mi?

Türk Edebiyatında Eleştiri

Türk Edebiyatında Eleştiri

Divan edebiyatında hiciv olarak bilinen eleştiri halk edebiyatında ise aşıkların söylediği taşlamalar olarak anılmaktadır. Divan edebiyatında en önemli hiciv ustası Şair Nefi’dir. Hatta bu yeteneği onun hayatına mal olmuştur. Halk edebiyatında ise hemen her halk aşığı taşlama tarzında şiirler söylemiştir.

Bugünkü anlamda eleştiri ise Türk edebiyatında Tanzimat edebiyatıyla birlikte görülmeye başlanmıştır. Şinasi’den Namık Kemal’e Recaizade’den Nabizade Nazım’a kadar birçok Tanzimat sanatçısı eleştiri alanında eserler vermişlerdir. Bu eserler kimi zaman politik konular kimi zaman ise sosyal meseleler hakkında olmuştur.

Cumhuriyet döneminde ise Yahya Kemal, Ahmet Haşim, Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin eleştiri yazan önemli edebiyat insanlarıdır.

Dünya edebiyatında ise İngiliz Boielau ve Fransız Anatole France eleştiri türünün öncülerindendir.

Eleştiri Türünün Özellikleri

  • Eleştiri kaba taslak değil belirli bir plan dahilinde yazılır.
  • Eleştirisi yapılan eser veya sanatçı eleştiri metninde konudan ayrılmadan her yönüyle değerlendirilmelidir. Önemli veya önemsiz görülen bütün ayrıntılar üzerinde ayrıca durulmalıdır.
  • Eleştiri de olmazsa olmaz şart ise tarafsız bir şekilde eleştirinin yapılmasıdır. O yüzden eleştiri yapılırken ben dili kullanılmaz. Daha nesnel bir tavır takınılır. Bununla birlikte eleştirinin yazara ait olan kısmı onun üslubudur.
  • Eleştiri yazıları uzmanı olunan konuda yazılır. Her eleştirmen her konuda eleştiri yazmak için yeterli değildir. Uzmanı olunan konularda eleştiri yazılmalıdır.

Kısa Eleştiri Örneği > Teknoloji ve Bağımlılık

Uzay çağı, teknoloji çağı, milenyum çağı vs. yaşadığımız döneme birçok farklı isim verilmekte. Bunun sebebi ise eskiden insanın aklına hayaline bile gelmeyecek teknolojik gelişmelerin bu devirde artık hayatın normal bir rutini sayılması. Peki bu ne kadar olumlu veya ne kadar olumsuz bir durum?

Açıkçası bunu haftalarca aylarca tartışmak mümkün. Hatta bunun hakkında sayfalarca kitap yazılabilir, anlatılabilir.

Teknoloji elbette oldukça faydalı ve hayatı her alanda oldukça kolaylaştıran bir gerçeklik. Ama yerinde ve zamanında ölçülü bir şekilde kullanıldığında. Günümüzde bazı teknolojiler ihtiyaç, bazıları ise bir lüks halini almış durumda. Mesela teknolojik anlamda telefon bir ihtiyaç olsa da herkesin elinde en pahalısından akıllı telefonlar olması bir lükstür. Hatta bu öyle bir lüks ki insanı yemeyip içmeyip o telefonu almaya zorlayacak nitelikte hastalıklı bir lüks. Bağımlılık derecesinde olan bu teknoloji hastalığı artık çığırından çıkmış durumda. Telefonlar sadece bir örnek. Bu örneği şu zamanda çoğaltmak o kadar kolay ki.

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen isminizi buraya girin